Panik Atak ve Kontrol Kaybı

Psikolog Yeşim Yılan
1 gün önce
3 dakikada okunur

Panik atak yaşayan birçok kişi için asıl zorlayıcı olan şey, bedensel belirtilerin kendisi değil, o an ortaya çıkan bir düşüncedir: “Kontrolümü kaybediyorum.” Bu düşünce, panik atağın merkezinde yer alır. Kişi bayılacağını, kendine ya da çevresine zarar vereceğini, aklını yitireceğini ya da bir daha eskisi gibi olamayacağını düşünebilir.Oysa panik atak ile kontrol kaybı korkusu aynı şey değildir.

Bu yazıda, panik atakta kontrol kaybı korkusunun nasıl oluştuğunu ve bu korkunun panik döngüsünü nasıl beslediğini ele alacağız.

Kontrol Kaybı Korkusu Nedir?

Kontrol kaybı korkusu, kişinin bedeni ya da zihni üzerinde artık söz sahibi olamayacağına dair yoğun bir endişe yaşamasıdır. Panik atak sırasında bedenin hızlanması ve düşüncelerin dağılması, bu korkuyu tetikler.

Kişi şu düşünceleri yaşayabilir:

“Bayılacağım.”
“Deliriyorum.”
“Kendimi tutamayacağım.”
“Bu böyle devam edecek.”

Bu düşünceler çok ikna edici hissedilir. Çünkü beden gerçekten alışılmadık tepkiler vermektedir.

Panik Atakta Neden Kontrol Kaybı Hissi Ortaya Çıkar?

Panik atak sırasında sinir sistemi yoğun bir alarm halindedir. Bu alarm hali, bedenin otomatik sistemlerini devreye sokar. Kalp hızlanır, nefes değişir, kaslar gerilir.

Bu otomatiklik, kişide şu hissi yaratabilir:“Bedenim bana ait değil.”

Aslında olan şey, bedenin kontrolü ele alması değil; bilinçli kontrolün geçici olarak geri çekilmesidir. Bu durum tehlikeli değildir, ancak alışılmadık olduğu için korkutucudur.

Kontrol Kaybı Korkusu Panik Atağı Nasıl Besler?

Panik atak ve kontrol kaybı korkusu arasında bir döngü vardır:

Bedensel belirti ortaya çıkar
“Kontrolümü kaybediyorum” düşüncesi gelir
Korku artar
Beden daha fazla alarm verir
Belirtiler yoğunlaşır

Bu döngüde panik atağı büyüten şey, belirtilerin kendisinden çok onlara verilen anlamdır.

Gerçekten Kontrol Kaybı Yaşanır mı?

Bu, panik atak yaşayanların en çok merak ettiği sorulardan biridir.

Panik atak sırasında kişi:

Bayılmaz
Delirmez
Kendine ya da başkasına zarar vermez
Kontrolsüz davranışlar sergilemez

Her ne kadar his böyle olsa da, panik atak sırasında kontrol kaybı yaşanmaz. Aksine, kişi çoğu zaman çevresinin fazlasıyla farkındadır.

Kontrol Etme Çabası Neden Zorlaştırır?

Kontrol kaybı korkusu yaşayan kişiler, panik atağı kontrol altına almaya çalışır:

Nefesi zorla düzenlemek
Bedeni sürekli izlemek
“Sakinleşmeliyim” diye kendini zorlamak

Bu çaba, iyi niyetli olsa da panik döngüsünü güçlendirebilir. Çünkü beden, baskı altında olduğunu hisseder.

Panik atakta ihtiyaç duyulan şey kontrol değil, güven duygusudur.

Kontrol Kaybı Korkusuyla Nasıl Çalışılabilir?

Bu korkuyla çalışırken amaç, kontrolü tamamen ele geçirmek değil, kontrol ihtiyacını yumuşatmaktır.

Şu adımlar yardımcı olabilir:

Bedensel tepkilerin geçici olduğunu hatırlamak
“Kontrol etmiyorum ama güvendeyim” fikrine alan açmak
Belirtileri bastırmak yerine gözlemlemek
Panik atağı bir düşman gibi görmemek

Bu yaklaşım, panik atağın şiddetini zamanla azaltabilir.

Panik Atak ve Kontrol Kaybı Korkusu Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Kontrol kaybı korkusu, sadece atak anında değil, ataklar arasında da etkili olur.

Kişi:

Her an tetikte hissedebilir
Bedeni sürekli kontrol edebilir
“Ya yine olursa” düşüncesiyle kaçınabilir

Bu durum, kişinin yaşam alanını daraltır ve özgürlük hissini zedeler.

Ne Zaman Psikolojik Destek Düşünülmeli?

Eğer kontrol kaybı korkusu:

Günlük kararları etkiliyorsa
Kişiyi sürekli alarmda tutuyorsa
Panik atak korkusuyla yaşam daralıyorsa

psikolojik destek almak süreci hafifletebilir.

Bu korku, kişinin zayıflığı değil; bedenin uzun süredir taşıdığı bir yükün işaretidir.

Terapide Kontrol Kaybı Korkusu Nasıl Ele Alınır?

Terapi sürecinde kontrol kaybı korkusu, kişinin kontrolle kurduğu ilişki üzerinden ele alınır. Bedenin neden bu kadar alarma geçtiği, hangi koşullarda güven duygusunun zedelendiği birlikte çalışılır.

Amaç kontrolü geri almak değil, kontrolsüzlük hissine tahammül kapasitesini artırmaktır.